De Nederlandse situatie is veelal dat deze jonge kinderen in verticale groepen 0 tot 4 jaar opgevangen worden. Deze groepen zijn vaak groot (12 tot 13 kinderen)  en hebben wisselende (vaste leidsters) en deze staan veelal 3 uur per dag alleen op de groep. In de praktijk krijgen de baby’s in het kinderdagverblijf weinig persoonlijke aandacht, moeten natuurlijk wachten op hun beurt en zullen daardoor niet altijd de gewenste aandacht krijgen. Daarnaast slapen ze met diverse kinderen samen van verschillende leeftijden in een kleine ruimte. Dit alles geeft dus stress volgens het onderzoek.

De meting hebben ze gedaan door het cortisol gehalte (stress hormoon) te meten in het speeksel. In het onderzoek wordt nog geen uitspraak gedaan over het effect van de verhoogde stress. maar uit het advies valt af te leiden dat dit negatief ingeschat wordt. Wij hebben via andere bronnen vernomen dat ze dit nog aan het onderzoeken zijn en dat dit dus op diverse vlakken negatieve ontwikkelingen tot gevolg heeft.

In de kleinschalige kinderdagverblijven zie je deze persoonlijke aandacht wel terug. Daar krijgen de kleine kinderen volop aandacht. De stress zal hier minimaal zijn. De kinderen hebben maar één leidster, en bevinden zich in een kleine groep. Hierdoor bouwen ze een intensieve, vertrouwde relatie met de leidster op . En de kinderen kunnen rustig slapen.

AMSTERDAM - Baby’s van drie maanden ervaren stress wanneer ze naar een kinderdagverblijf worden gebracht. Ouders zouden hun kind pas op zijn vroegst op 1-jarige leeftijd naar de opvang moeten brengen, en niet vaker dan drie dagen per week. Dat zegt orthopedagoge Esther Albers (1971), die volgende maand aan de Radboud Universiteit Nijmegen promoveert op onderzoek naar baby’s in de kinderopvang.

Albers volgde voor haar onderzoek ‘The challenges of child care for very young infants’ 64 baby’s gedurende negen maanden, zowel thuis als op het kinderdagverblijf. Ze nam de baby’s thuis en in het kinderdagverblijf speekselmonsters af om de hoeveelheid cortisol (een stresshormoon) te meten, en ze maakte video’s van de manier waarop moeders thuis en leidsters in het kinderdagverblijf de baby’s verzorgden. Ook deed ze metingen naar de cognitieve ontwikkeling van de baby’s. Albers is de eerste die het effect van kinderopvang op kleine baby’s heeft onderzocht.

Matige kwaliteit opvang

Hoogopgeleide moeders blijven steeds vaker werken, waardoor kinderen de laatste decennia vaker en op jongere leeftijd naar een kinderdagverblijf worden gebracht. Tegelijk is de kwaliteit van die opvang in die periode niet verbeterd. Leidsters moeten vaak op (te) veel kinderen tegelijk letten. Het verloop onder de leidsters is groot. En omdat de meeste in deeltijd werken, heeft een kind vaak verschillende verzorgsters. Albers: ‘De groepen zijn groter geworden, mede dankzij de marktwerking, en de leidsters hebben vaak niet de specifieke kennis om met jonge kinderen te werken. Je merkt dat ze heel gretig zijn om te leren, maar hun opleiding schiet tekort.’

De overgang van thuis naar een kinderdagverblijf is voor een baby’tje stressvol, omdat het aan zoveel nieuwe prikkels wordt blootgesteld: meer geluid, meer visuele prikkels, nieuwe, vaak wisselende, verzorgsters, veel andere kinderen en andere routines. Zo is naar bed gebracht worden en slapen in een kinderdagverblijf met andere kinderen heel anders dan thuis.

Praten belangrijk

‘Al die ervaringen zijn heel overweldigend voor een baby van drie maanden,’ zegt Albers. De verhoogde cortisolwaarden bij baby’s op de crèche bevestigen dat. ‘Ze worden gescheiden van hun primaire verzorgers in een periode dat de relatie tussen ouder en kind zich gaat ontwikkelen. Een kind van drie maanden begint te reageren op anderen, maar die moeten dat wel oppakken. Het viel mij op dat de verzorging vaak heel functioneel is, terwijl het belangrijk is om tegen een baby’tje te praten wanneer je zijn luier verschoont. Niet omdat hij je kan verstaan, maar het talige, de intonatie en de aandacht zijn goed voor zijn ontwikkeling.’

De cognitieve ontwikkeling van baby’s nam overigens wel toe, ondanks de matige kwaliteit van de opvang.

Albers adviseert als ouder je baby mee te nemen naar het intakegesprek van het kinderdagverblijf, en goed op te letten of en hoe de leidster op hem reageert. ‘Ook is het verstandig op een onverwacht moment het kinderdagverblijf binnen te stappen en te kijken hoe het eraan toe gaat. Maar het beste kunnen baby’s het eerste levensjaar bij hun ouders blijven.’